Het komt voor dat je er in een geschil met een tegenpartij achter komt, dat die tegenpartij de beschikking heeft over stukken die jou kunnen helpen. Dat kan van alles zijn: een bandopname van een telefoongesprek, een factuur, een mail waaruit de inbreuk blijkt, een overeenkomst of notiries. Als je dan een procedure wil beginnen, maar niet over die stukken beschikt, loop je wellicht een bewijsrisico. Gelukkig is er een mogelijkheid om afgifte of inzage van de stukken die ontbreken te vorderen.

Vorderen bewijsstukken
Het inzage- en afschriftrecht van artikelen 194 – 195a Rv bieden de uitkomst. Met dit artikel heb je de mogelijkheid om afgifte of inzage te vorderen van bewijsstukken, die niet jij maar de wederpartij in het bezit heeft. Door deze stukken in te brengen, vergroot je het succes van een procedure.

Inzage- en afschriftrecht
Artikel 194 lid 1 Rv bepaalt:
“Een partij bij een rechtsbetrekking heeft tegenover degene die beschikt over bepaalde gegevens over die rechtsbetrekking, recht op inzage, afschrift of uittreksel van die gegevens als zij daarbij voldoende belang heeft. De partij die om inzage, afschrift of uittreksel van bepaalde gegevens verzoekt, draagt de kosten die voor de verstrekking daarvan moeten worden gemaakt.”

Uit het betreffende wetsartikel blijkt, dat het inzage- en afschriftrecht niet absoluut is. Je moet voldoen aan drie cumulatieve voorwaarden. Pas dan heeft een dergelijke vordering zin en kans van slagen.

Voldoende belang
Deze vanzelfsprekende voorwaarde komt er in de kern op neer, dat een voldoende belang doorgaans aanwezig is als jij de bewijsstukken nodig hebt om bepaalde feiten te bewijzen. Je bent in je nadeel als deze bewijsstukken niet gebruikt kunnen worden in de procedure. Het is overigens aan jou om voldoende concrete feiten en omstandigheden te verzamelen, waaruit je belang blijkt.

Bepaalde gegevens: specifieke bescheiden
Let erop dat je de betreffende bescheiden specifiek (naam en toenaam) moet beschrijven. Door deze voorwaarde worden ‘fishing expeditions’ naar een bak met informatie uitgesloten.

Bescheiden over rechtsbetrekking
Partijen moeten tot elkaar in een rechtsbetrekking staan, wil een verzoek tot inzage of afschrift van bepaalde bescheiden slagen. Een voorbeeld van een rechtsbetrekking is een overeenkomst tussen twee partijen of een onrechtmatige daad die de ene partij tegen de andere partij gepleegd heeft.

Gronden voor afwijzing
Zoals aangegeven kan je inzage- of afschriftvordering door de rechter worden afgewezen als je niet aan bovenstaande cumulatieve voorwaarden voldoet. Je vordering wordt ook afgewezen als de wederpartij een geslaagd beroep doet op functioneel verschoningsrecht of andere gewichtige redenen (zoals bedrijfsgeheimen of medische geheimen). Een en ander is altijd een afweging van de rechter.

Wanneer en hoe verzoek indienen?
Het verzoek tot inzage of afschrift van bescheiden kan voorafgaand aan een procedure worden gedaan (via een kort geding), tijdens de procedure of bij een verzoekschrift. Het moment waarop jij de bescheiden eist, wordt bepaald door de specifieke feiten en omstandigheden die in je zaak spelen. Laat je (ook) qua timing goed adviseren door je adviseur (procesjurist).